Chody koni

W zależności od szybkości ruchów i kolejności ruchu poszczególnych kończyn, wyróżnia się kilka chodów koni.

Do podstawowych chodów koni są zaliczane - stęp, kłus oraz galop. Są to chody naturalne. Poprzez tresurę można konia nauczyć chodów sztucznych (np. chody cyrkowe), jednak te dla potrzeb sportu jeździeckiego są niepotrzebne.

Stęp. Jest to najwolniejszy chód konia. Wyraźnie słychać w nim cztery uderzenia kopyt o ziemię, w jednakowych odstępach czasu - chód czterotaktowy. Ważną rolę spełnia tu przenoszenie środka ciężkości przy pomocy wahadłowych ruchów szyi oraz głowy. Wyróżnia się cztery rodzaju stępa.

- stęp skrócony (zebrany) - ślady tylnych kopyt nie sięgają śladów przednich albo zachodzą na nie. Praca kończyn energiczna, szyja uniesiona i wygięta, kość nosowa w położeniu prawie pionowym. Lekki kontakt przez wodze z pyskiem;

- stęp pośredni - ślady kończyn tylnych pokrywają albo nieznacznie przekraczają ślady kończyn przednich. Ruch konia lekki, równy, energiczne tempo, kość nosowa wysunięta nieco poza pion. Lekki kontakt z pyskiem konia poprzez wodze;

- stęp wyciągnięty - długość wykroku zwiększa się, tylne nogi znacząco przekraczają ślady przednich. Rytm ruchu bez zmian. Ruch energiczny, ale bez pośpiechu, krok zagarnia dużo przestrzeni. Zwolnienie wodzy na tyle, aby szyja i głowa wyciągnęły się, a koniec nosa wysunął się ku przodowi;

- stęp swobodny - chód relaksowy, pozwala się koniowi swobodnie wyciągnąć i obniżyć głowę oraz szyję.

Konie wierzchowe przechodzą stępem 6-7 km w ciągu godziny.

Kłus. Chód dwutaktowy, symetryczny, słychać dwa uderzenia kopyt o ziemię. Koń równocześnie odrywa od ziemi i stawia nogi rozmieszczone po przekątnej, np. prawa przednia i lewa tylna. Między postawieniem na ziemi kolejnej, przekątnej pary kończyn następuje faza lotu. Kłus ma być rytmiczny, kroki swobodne, aktywne, regularne.

- kłus zebrany - tempo 200 m/min, szyja konia uniesiona, wygięta, kość nosowa w położeniu pionowym, ślady tylnych nóg nie dochodzą do przednich. Mocna praca zadu - stawy skokowe utrzymują energię i impuls, większa swoboda łopatek. Kroki krótsze, ale bardziej energiczne niż w pozostałych rodzajach kłusa. Ruch sprężysty, dynamiczny;

- kłus roboczy - szybszy od kłusa zebranego, chód, w którym koń nie wytrenowany wykazuje dobre zrównoważenie, pozostaje w łączności, kroki równomierne, elastyczne;

- kłus pośredni - tempo 250 m /min, ślady tylnych kopyt nakrywają ślady przednich, otwarcie stawu barkowego, dzięki czemu wykrok jest dłuższy. Jeździec pozwala koniowi na trzymanie głowy przed pionem, obniżenie głowy oraz szyi;

- kłus wyciągnięty - najszybszy rodzaj kłusa, ruchy kończyn bardziej aktywne, niskie (posuwiste), zagarniają dużo przestrzeni. Wykrok maksymalnej długości, ślady tylnych nóg przekraczają znacznie ślady przednich, widoczna faza lotu. Szyja i głowa obniżone, wyciągnięte ku przodowi, ruch energiczny. Miękki kontakt wodzami z pyskiem konia.

Galop. Chód skaczący, trzytaktowy, z fazą lotu. W zachowaniu równowagi ogromną rolę pełnią głowa i szyja, krępowanie ich ruchów poprzez sztywne trzymanie wodzy to ogromne utrudnienie dla konia. Wyróżnia się galop z prawej oraz z lewej nogi. W tym pierwszym cała masa ciała konia na początku spoczywa na lewej kończynie (takt pierwszy), następnie równocześnie na prawej tylnej oraz lewej przedniej (takt drugi) i wreszcie na prawej przedniej (takt trzeci). Pomiędzy taktem trzecim a pierwszym następnego cyklu, występuje faza lotu. Taki trzytaktowy skok nazywa się “foulee”. Czasem koń krzyżuje, tzn. galopuje np. z prawej przedniej i lewej tylnej kończyny lub fałszuje, czyli ustawiony w lewo galopuje z prawej nogi (gdy ruch odbywa się po kole). Jeśli koń krzyżuje albo fałszuje, trzeba doprowadzić go do kłusa, następnie znów zagalopować, wzmacniając działanie pomocy, które ustawiają konia. Z właściwej nogi najłatwiej jest zagalopować na łuku, gdy jeździec kłusuje po okręgu. Rozróżniamy cztery rodzaje galopu:

- galop zebrany (skrócony), tempo 230 m/min, chód aktywny, energiczny (jednak koń zagarnia mniej przestrzeni aniżeli w innych rodzajach galopu). Szyja uniesiona, głowa w położeniu zbliżonym do pionu. Wzmocnione działanie łydek;

- galop roboczy - trochę szybszy od galopu zebranego, to chód, w którym koń nie wytrenowany wykazuje odpowiednie zrównoważenie, jest w łączności z jeźdźcem. Ruch równomierny, lekki.

- galop pośredni - tempo 350 m/min, lekki, swobodny, rytmiczny ruch, dostateczna długość skoku. Głowa bardziej przed pionem niż w galopie zebranym i roboczym. Umożliwia się koniowi lekkie opuszczenie głowy oraz szyi;

- galop wyciągnięty - tempo 400 m/min, aktywny i energiczny ruch do przodu, duże zagarnianie przestrzeni w równym tempie. Szyja i głowa znacznie wyciągnięte ku przodowi. Lekki kontakt jeźdźca z koniem poprzez wodze.

Bardzo szybki galop, tzw. cwał to już chód czterotaktowy. Tempo (do 600 m/min) jest uzależnione od budowy oraz wytrenowania konia.

Kontrgalop. W chodzie tym koń zgodnie z wolą jeźdźca przy jeździe w lewo galopuje z prawej nogi i odwrotnie. Jeżeli koń galopuje z prawej nogi, jeździec bez zmiany postawy w siodle ma widzieć połowę prawego oka konia, zaś koń winien być wygięty wokół prawej łydki jeźdźca.

Cofanie. Jest ruchem do tyłu po linii prostej. Nogi (przekątne pary) są podnoszone i stawiane niemalże równocześnie. Chód czterotaktowy - każda przednia kończyna jest unoszona i stawiana na chwilę przed tylną nogą przekątną.

Inochód. Chód (dla niektórych koni naturalny), w którym przestawiane są równocześnie kończyny przednia i tylna po tej samej stronie. Chód dwutaktowy. Koń chodzący inochodem, porusza się tym chodem zawsze, niezależnie od prędkości.