Konie w historii - kawaleria II RP

Bez wątpienia w żadnym innym państwie nie miała aż tak wielkiego wpływu na jego historię i nie cieszyła się tak wielkim uznaniem i autorytetem. Mowa oczywiście o polskiej kawalerii. Świetnie zorganizowana i waleczna, niejednokrotnie przesądzała o sukcesie w walkach. Czas na zaprezentowanie losów kawalerii II RP.

W głowach wielu rodziła się nadzieja na to, że najbliższa wojna pozwoli odzyskać niepodległość. Gdy w 1914 roku wybuchła wojna, wiele środowisk na terenie Galicji zaktywizowało swoje działania. Był to również czas narodzin pierwszych oddziałów kawalerii. Za ten pamiętny moment uważa się patrol grupy siedmiu strzelców, który jadąc na furmankach przekroczył granicę austro-rosyjska a powrócił już na pieciu koniach podarowanych przez jednego z ziemian. Nazwano ich siódemką Beliny, od imienia dowódcy tego patrolu - Władysława Beliny-Prażmowskiego. Miało to miejsce w zaborze austriackim.

Swoje odrębne losy miała również powstająca kawaleria w zaborze rosyjskim. Pod Puławami w 1914 roku formował się Legion Polski który od miejscowości nosił nazwę Puławski, w którym w 1915 roku zakończono organizację 1 szdwadronu, który z czasem przekształcił się w jeden z bardziej znanych pułków kawalerii polskiej. Jeszcze w 1914 w Krakowie z członków Sokoła Konnego powstały dwa szwadrony jazdy które weszły w skład 2 Brygady Legionów Polskich.

Powstanie wielkopolskie także posiadało swoje pułki jazdy, mowa dokładnie o czterech formacjach które przyjęły nazwy 1,2,3 i 4 pułki ułanów wielkopolskich. Po rewolucji lutowej w Rosji powstało 9 pułków jazdy,między innymi na dalekim Kubaniu przy formującej się 4-tej dywizji strzelców powstał pułk ułanów, który po przekroczeniu granicy Polski, w 1919 roku i walkach z Ukraińcami uzyskał imię 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich. Ten legendarny pułk, który, co warte podkreślenia, nigdy nie został rozformowany i nie przeszedł do konspiracji, jak inne pułki kawalerii z korpusów wschodnich. We Francji w tworzonych tam oddziałach polskich tworzą się oddziały kawalerii które służą jako oddziały rozpoznawcze dywizji piechoty.

Wspomnieliśmy wyżej, że polska kawaleria wywarła duży wpływ na przebieg konfliktów. Z pewnością do pierwszych, największych symboli chwały jazdy polskiej jest data 13 czerwca 1915 roku, kiedy doszło do szarży szwadronu rotmistrza Dunin – Wąsowicza pod Rokitną. To zdarzenie uznawane jest w polskiej historii za drugą Samosierrę. Do historii przeszła również szarża pod Krechowcami 1 Pułku Ułanów 1 Korpusu Wschodniego z 1917 roku, który który atakował wojska niemieckie.

Wspominając o sukcesach kawalerii nie sposób pominąć największej bitwy kawaleryjskiej 1920 roku, czyli bitwy pod Komarowem z 31 sierpnia, gdzie pierwsza dywizja jazdy starła się z wielokrotnie liczniejszą i silniejszą Armią Konną Budzionnego.

W okresie II RP istniało 40 pułków kawalerii podzielonych na 3 pułki szwoleżerów, 27 pułków ułanów oraz 10 pułków strzelców konnych. Prócz tego w Korpusie Ochrony Pogranicza istniały szwadrony kawalerii. Na wojnę w 1939r. wyruszyło 41 pułków kawalerii w tym jeden pułk Kawalerii Korpusu Ochrony Pogranicza oraz zorganizowanych później w ośrodkach zapasowych ze zmobilizowanych rezerwistów kolejne rezerwowe pułki kawalerii.

Po kapitulacji w 1939 roku, część oficerów przez Węgry i Rumunię ewakuowała się do Francji, gdzie tworzono armię polską.Tam też niektóre pułki kawalerii zostały odtworzone jako jednostki zmotoryzowane lub zmotoryzowano-konne oddziały rozpoznawcze dywizji piechoty. W dalekiej Syrii tworzy się w ramach Brygady Karpackiej pułk ułanów Karpackich który po kapitulacji Francji wraz z całą brygadą przechodzi do

Po klęsce Francji niektóre oddziały ewakuują się na wyspy brytyjskie, aby całkowicie przekształcić się w kawalerię pancerną. Po wyrażeniu przez Stalina zgody na formowania Wojska Polskiego w Związku Sowieckim odtworzone zostały z nierostrzelanych oficerów kawalerii i zesłańców trzy pułki jazdy które następnie wraz z całym wojskiem pod d-dztwem gen. Andersa przeszły do Palestyny i zostały zmotoryzowane.

Pod okupacją niemiecką odtwarzają się w ramach podziemnego państwa polskiego oddziały kawalerii z których tylko nieliczne są konne. W Związku Sowieckim w roku 1944 z wziętych do niewoli żołnierzy polskich i wywiezionych jej obywateli zostaje sformowana brygada kawalerii która w roku 1945 zostaje przemianowana na 1 Warszawską Dywizję Kawalerii, jednostka ta zostanie rozwiązana w 1947 r.