Określenia koni

Określenia koni:

Sysak:
młody koń do około 6 miesiąca życia, odżywia się głównie mlekiem matki.

Odsadek:
Młody koń odłączony od klaczy matki

Źrebię:
Młody koń poniżej 1 roku. U dzikich źrebiąt bardzo wyraźna jest bliska więź łącząca je z matką, minimum przez pierwsze 6 miesięcy. Bardzo rzadko koniki oddalają się na kilka metrów. Matka uczy źrebię, jak odróżnić rośliny jadalne, jak wyczuć niebezpieczeństwa. Źrebięta koni domowych także lubią przebywać w pobliżu matki. Od małego powinny być przyuczane przez ludzi do późniejszych zadań, ale konie można ujeżdżać dopiero od 3 roku życia, ponieważ jeśli robi się to za wcześnie, to po kilku latach konie mają problemy, np. "sztywne" chodzenie. Źrebięta są bardzo ciekawe świata. Można je odłączyć od matki w 6 miesiącu życia, jednak zdarza się, że ludzie robią to później, po 8 miesiącach.

Klaczka:
samica konia w wieku 1-3 lat.
Cykl płciowy
Okres rujowy u klaczy trwa 5-6 dni, po czym następuje 15 dni przerwy. Późną jesienią i zimą klacze w ogóle nie miewają rui lub mają ją rzadko, przebiegającą bez objawów. Klacz w rui wykazuje przychylne nastawienie do ogiera podczas próbnikowania; gdy ruja nie występuje, klacz gwałtownie broni się przed jego zalotami.
Ciąża
Zazwyczaj czas trwania ciąży u klaczy gorącokrwistych waha się od 328 do 345 dni. Natomiast u klaczy zimnokrwistych wynosi od 332 do 345 dni. Zasadniczo klacz rodzi jedno źrebię. Krycie powinno być zaplanowane tak, by źrebię urodziło się wiosną. Klacz w ciąży może być bardzo nerwowa i nieufna.
Ciąża bliźniacza
Zdarzają się ciąże bliźniacze, które stanowią około 1-2% ciąż. Około 70% płodów rodzi się martwych, rzadko udaje się odchować jedno źrebię.
Użytkowanie

Podczas ciąży przez około 6 pierwszych miesięcy klacz powinna być użytkowana do lekkiej pracy, by utrzymać jej formę i zapobiec nadwadze, co sprawiałoby kłopoty przy wyźrebieniu. W ciągu ostatnich 3 miesięcy klacz powinna przebywać na pastwisku.

Ogierek:
samiec konia w wieku 1-3 lat. Ten okres dojrzewania konia charakteryzuje się między innymi zamianą cęgów mlecznych na stałe. W dzikich stadach ogierki odrzucane są przez przywódcę stada gdy dorastają i stają się ogierami.

Klacz (inaczej zwana kobyłą)
Samica konia powyżej trzeciego roku życia.

Ogier
Samiec konia powyżej trzeciego roku życia, zazwyczaj hodowany dla rozrodu. Dojrzałość płciową ogier konia domowego osiąga zazwyczaj około drugiego roku życia, jednakże zainteresowanie klaczą może wykazywać już wcześniej lub dużo później. Ogier posiada zazwyczaj silny, indywidualny charakter i wymaga dyscypliny. Ogiery używane w hodowli poddaje się selekcji. Ważnymi czynnikami są: rodowód, osiągnięcia, prawidłowa budowa, a nawet cena konia. Ogiery niektórych ras, np. czystej krwi arabskiej, w wyniku sprawdzenia dzielności na próbach wyścigowych uzyskują licencję na krycie klaczy innych ras. Klacze swojej rasy może kryć każdy rasowy ogier uznany za prawidłowo zbudowanego i wpisany do księgi stadnej swojej rasy. Wady charakteru typu złośliwość, nerwowość czy tchórzliwość powinny skłonić właściciela ogiera do zastanowienia się nad użyciem go w hodowli, gdyż w dużej mierze cechy te są dziedziczne.

Wałach
Wykastrowany samiec. Ogiery kastruje się w celu uspokojenia ich charakteru oraz w celu uniemożliwienia im reprodukcji. Scytowie uważani są za pierwszy lud kastrujący swoje konie. Wałachy były niegdyś cenione przez wojowników, gdyż były spokojniejsze i łatwiejsze do utrzymania w stadzie. Wartości te są nadal cenione współcześnie, szczególnie w nowoczesnych ranczach.
Korzyści i przyczyny
Wałachy zmniejszają ryzyko konfliktu w stadach.
Ogiery są kastrowane często dla wyciszenia i lepszej kontroli nad koniem. Głównymi powodami do kastracji są w tym przypadku przede wszystkim niepożądane cechy dziedziczne np. wadliwa postawa lub wnętrostwo.
Niektóre źródła podają, że 90% wszystkich ogierów nie nadaje się do dalszej hodowli, najbardziej radykalne opinie podają że tylko 0,5% koni powinno być hodowanych. W dzikich stadach, 10-procentowy próg przeważnie jest zachowany, choć przez inny mechanizm. W naturze ogier zwykle płodzi i chroni do 10-12 młodych, lecz może pozwolić mniej dominującemu ogierowi żyć na skraju stada.
Farmerzy preferują wałachy ponad ogiery przy pracach w gospodarstwie; są one spokojniejsze i bardziej posłuszne. Wałachy są również ulubieńcami początkujących jeźdźców. Ze względu na niebezpieczeństwa związane z dosiadaniem ogierów, na wielu pokazach jazdy konnej nie wolno wystawiać ogiera małoletnim, natomiast z koniem wykastrowanym ryzyko jest znacznie ograniczone. Wałachy są bardziej użyteczne nawet od klaczy, które bywają kapryśne i nerwowe.
Kastracja ogiera może poprawić wyniki koni sportowych, stosowanych do wyścigów konnych i innych dyscyplin. Pomimo, że koń traci w ten sposób zdolność rozrodczą, osiągnięte sukcesy mogą znacznie przewyższyć wartość wałacha nad płodnego ogiera.
Krytyka
Niektórzy niepokoją się, że ta procedura wywołuje ból u zwierzęcia, lub obniża witalność konia. Mimo że współczesne operacje chirurgiczne wywołują u zwierzęcia znacznie mniej bólu niż w czasach pierwotnych, wałach odczuwa pewien dyskomfort po operacji. Kastracja konia nie redukuje siły ani potencjału atletycznego, choć zmniejszona agresywność może być uważana za wadę w przypadku pewnych rywalizacji.

Wnęter
Samiec konia z wadą rozwojową, polegającą na niewłaściwym umieszczeniu jąder.