Pierwsza pomoc dla jeźdźca

SILNIE KRWAWIĄCE RANY

1) Objawy:

Jasnoczerwona, pulsująca krew wypływająca pod dużym ciśnieniem wskazuje na uszkodzenie tętnicy. Ciemnoczerwona krew, która płynie nieprzerwanie wskazuje na uszkodzenie żyły.

2) Przyczyny:

- uderzenia

- pęknięcia

- ugryzienia

- skaleczenie w wyniku przecięcia

- inne podobne przyczyny

3) Postępowanie:

SPOSÓB ZAŁOŻENIA OPATRUNKU UCISKOWEGO:

- na ranę nałożyć jałowy okład, a potem warstwę opatrunku

- założyć opatrunek uciskający ranę tak, by nie leciała krew

- zatamować narastające krwawienie

Jeśli krwawienie nie ustępuje można zastosować dodatkowy opatrunek uciskowy, który należy nałożyć na dotychczasowy i zabezpieczyć bandażem ochronnym.
Jako opatrunek uciskowy można zastosować materiał opatrunkowy oraz np. opakowanie chusteczek higienicznych, zwinięty bandaż, telefon komórkowy, kawałek drewna, pamiętając jednak by NIE PRZYKŁADAĆ BEZPOŚREDNIO DO RANY.
Rany tułowia, głowy, szyi zabezpieczyć czystym ręcznikiem lub ucisnąć gołą dłonią bezpośrednio na ranę.

ZMIAŻDŻENIA, UDERZENIA

1) Objawy:

Uszkodzenia bez widocznych zewnętrznych skaleczeń skóry, często z jednoczesnym krwotokiem do organów wewnętrznych.

2) Przyczyny:

- uszkodzenia na skutek kopnięcia

- wypadki gwałtowne

3) Postępowanie:

Mniejsze urazy mogą być leczone schłodzonym żelem lub okładem z lodu.
Jeśli ma miejsce zmiażdżenie organów należy BEZWZGLĘDNIE WEZWAĆ LEKARZA!
Do czasu jego przybycia należy poszkodowanego uspokajać i pilnować, by spokojnie leżał.

ZŁAMANIA KOŚCI

1) Objawy:

Silne bóle, ograniczone możliwości poruszania się, ograniczone możliwości ruchomości w stawach albo ruchomość patologiczna, czyli taka, że np. noga może się zginać do przodu. Obrzęki. W przypadku otwartego złamania - widoczne odłamki kostne.

2) Przyczyny:

- upadki

- kopnięcia

- inne wypadki

3) Postępowanie:

Pozwolić poszkodowanemu spokojnie leżeć, tak, by się nie męczył, by było mu możliwie jak najwygodniej.
Unieruchomić staw znajdujący się najbliżej miejsca złamania. Ze względu na ryzyko wstrząsu nie zostawiać poszkodowanego samego, chronić przed chłodem i przegrzaniem. Otwarte, krwawiące rany muszą być opatrzone sterylnym uciskowym opatrunkiem.

RANY NIE PRZEMYWAĆ I NIE DEZYNFEKOWAĆ!

Przy otwartych złamaniach najlepiej nie ruszać, wystające kości ewentualnie przykryć jałową gazą.
Konieczny przyjazd lekarza!

WSTRZĄS MÓZGU

1) Objawy:

Zaburzenia pamięci, zawroty głowy, nudności, wymioty, bóle głowy, utrata przytomności.- upadki z konia

2) Przyczyny:

- uderzenia w głowę

3) Postępowanie:

BEZWZGLĘDNIE WEZWAĆ LEKARZA!

Nawet jeśli poszkodowany nie wykazuje żadnych niepokojących objawów - powinien być obserwowany, ponieważ niektóre objawy mogą wystąpić po kilku godzinach.
Do przyjazdu lekarza poszkodowanego należy:

- nie zostawiać samego

- uspokajać

- zabezpieczyć ciepło (nie doprowadzać do spadku temp. ciała)

- trzymać w pozycji półsiedzącej

- kontrolować oddech i świadomość

- jeśli jest ranny - ranę opatrzyć sterylnym opatrunkiem

- schładzać obrzęki

- w razie utraty przytomności, ułożyć w pozycji bocznej ustalonej


WSTRZĄS

1) Objawy:

Zimny pot, oznaki lęku, stan psychicznego niepokoju, zaburzenia świadomości, apatia, przyspieszone tętno.

2) Przyczyny:

- urazy

- rany

3) Postępowanie:

BEZWZGLĘDNIE WEZWAĆ LEKARZA!

- udzielić pierwszej pomocy w przypadku niebezpiecznego upływu krwi

- unieruchomić złamania

- w przypadku obrzęków

- schładzać spuchnięte miejsce

- poszkodowanego uspokajać, trzymać w cieple, zapewnić spokój

Jeśli nie ma złamania lub urazu głowy - pacjent powinien leżeć z nogami uniesionymi powyżej poziomu głowy

UTRATA PRZYTOMNOŚCI Z ZACHOWANIEM ODDECHU

1) Objawy:

Poszkodowany oddycha prawidłowo, ale nie mówi.

2) Przyczyny:

- urazy czaszkowo -mózgowe

- udar mózgu

- epilepsja

- zaburzenia oddechowe

- zaburzenia układu krążenia

- nadużywanie leków

- nadużywanie alkoholu

- zatrucia

- udar słoneczny

- zawal serca

3) Postępowanie:

BEZWZGLĘDNIE WEZWAĆ LEKARZA!

- stwierdzić, czy jest zachowany oddech

- zbliżyć ucho do twarzy tak, by ucho było pomiędzy ustami i nosem, obserwując ruchy oddechowe klatki piersiowej w górę i w dół

- jeśli oddech jest regularny, ułożyć pacjenta stabilnie w pozycji bocznej ustalonej

- nie odchodzić od poszkodowanego i obserwować regularność oddechu


UTRATA PRZYTOMNOŚCI Z UTRATĄ ODDECHU

1) Objawy:

Poszkodowany nie oddycha, nie mówi.

2) Przyczyny:

- urazy czaszkowo - mózgowe

- udar mózgu

- epilepsja

- zaburzenia oddechowe

- zaburzenia układu krążenia

- nadużywanie alkoholu

- nadużywanie leków

- zatrucia

- udar słoneczny

- zawał serca

3) Postępowanie:

Jeśli oddech jest zatrzymany natychmiast wezwać KARETKĘ REANIMACYJNĄ!

Natychmiast rozpocząć resuscytację!

RESUSCYTACJA

- poszkodowany w pozycji leżącej

- pozycja na wznak, głowa odchylano do tyłu, tak by udrożnić drogi oddechowe, jeśli podejrzewamy uraz kręgosłupa , staramy się podciągnąć do góry tylko żuchwę, co spowoduje, że zapadający się język odsunie się i pasaż powietrza będzie możliwy

- dwukrotnie wdmuchiwanie powietrza do ust lub nosa (sztuczne oddychanie)


--- u dorosłych: obejmujemy ustami usta lub nos poszkodowanego i wdmuchujemy dwukrotnie powietrze, obserwując czy unosi się klatka piersiowa

--- u dzieci: obejmujemy ustami usta i nos jednocześnie i wdmuchujemy dwukrotnie powietrze obserwując czy unosi się klatka piersiowa


* masaż serca

- ręce splatamy tak by jedna leżała na drugiej i jedna w całości przylegała do mostka, a palce drugiej były w powietrzu

- miejsce ucisku - dwa palce powyżej końca mostka

- uciskanie klatki piersiowej rozpoczynamy w pozycji klęczącej na prostych rękach

- ucisk klatki piersiowej : na głębokość 4-5 cm, 15 razy na przemian z dwoma wdechami

Takie postępowanie kontynuować do przyjazdu lekarza.

DUSZNOŚĆ - HIPERWENTYLACJA (przyspieszony, płytki oddech)

1) Objawy:

Duszność, ucisk - uczucie duszenia się, braku powietrza, ból w trakcie oddychania.

W przypadku hiperwentylacji oddech jest szybki i krótki np. podczas silnego stresu, lęku.

2) Przyczyny:

- astma

- zawał serca

- objawy psychiczne bez możliwości stwierdzenia przyczyny

- niedotlenienie

3) Postępowanie:

- poszkodowanego otoczyć opieką oraz starać się uspokoić

- jeśli pojawią się problemy z oddychaniem

- wezwać lekarza

- rozpiąć ubranie, by zapewnić łatwiejszy dostęp powietrza

- w przypadku hiperwentylacji skłonić poszkodowanego, by oddychał z plastikową torebką przy twarzy
W ten sposób dostarcza się do organizmu dwutlenek węgla, co spowoduje ustąpienie lęku.

ZAWAŁ SERCA

1) Objawy

Silne bóle w klatce piersiowej, które promienieją do ramion, do brzucha lub pleców. Duszności. Lęk przed śmiercią.

2) Przyczyny:

- zaburzenia dopływu krwi do serca w wyniku chorób kardiologicznych

- zwężenie naczyń krwionośnych

- skrzepliny

3) Postępowanie:

BEZWZGLĘDNIE WEZWAĆ LEKARZA!

- poszkodowanego należy uspokajać

- rozluźnić ubranie, przede wszystkim kołnierze itp. aby ułatwić dostęp powietrza

- dowiedzieć się od poszkodowanego, czy ma przy sobie leki - np. nitroglicerynę

UDAR MÓZGU

1) Objawy:

Zaburzenia świadomości (do utraty świadomości włącznie), zaburzenia widzenia, zawroty głowy, porażenia kończyn, zaburzenia mowy (bełkotanie), nudności, wymioty, jednostronne opadnięcia kącika ust i powieki oka.

2) Przyczyny:

- zaburzenia przepływu krwi w mózgu w wyniku skrzepliny lub pęknięcia naczynia krwionośnego

3) Postępowanie:

- sprawdzić czy poszkodowany potrafi się śmiać

- sprawdzić czy poszkodowany potrafi unieść oba ramiona i wymówić jedno logiczne zdanie

Jeśli wynik jest negatywny BEZWZGLĘDNIE WEZWAĆ LEKARZA!

Do czasu przyjazdu lekarza:

- ułożyć poszkodowanego

- uspokajać go

- kontrolować jego stan

NAPAD DRGAWEK

1) Objawy:

Poszkodowany nie odpowiada, ma zaburzenia orientacji. Występuje niekontrolowany napad drgawek, w czasie którego możliwa jest utrata przytomności. Podczas ataku może dojść do przygryzienia języka.

2) Przyczyny:

- wrodzona epilepsja

- zatrucie (alkoholem)

- uraz czaszkowo - mózgowy

- udar słoneczny

- rzucawka u ciężarnych