Pierwsza pomoc dla konia

Upadki konia, urazy, złamania... co zrobić kiedy w stajni, na padoku, podczas zawodów koń dozna kontuzji?! Trzeba przede wszystkim trzeźwo myśleć, zachować zimną krew i niezwłocznie udzielić pomocy. Poniżej kilka przykładów, jak sobie radzić w takich sytuacjach:

USZKODZENIA OKA
1) Objawy: łzawienie, obrzęk powiek, zaczerwienienie spojówki, nadwrażliwość na światło.
2) Przyczyny: upadki, obce ciało w oku (słoma, drzazga, piasek), kontakt z chemikaliami (mydło, spray).
3) Postępowianie: BEZWZGLĘDNIE WEZWAĆ LEKARZA WETERYNARII: uszkodzenia oka są dla koni bardzo groźne, mogą doprowadzić do całkowitej ślepoty. Do czasu przyjazdu lekarza: umieścić konia w zaciemnionym pomieszczeniu, spróbować usunąć zanieczyszczenia, ale tylko wtedy jeśli jest ruchome: użyć koniuszka czystego ręcznika, przesunąć nim paproch do kącika oka i usunąć, w czasie usuwania głowa konia musi być unieruchomiona (trzymana) przez drugą osobę, jeśli zanieczyszczenie mocno „siedzi” w oku, poczekać na lekarza.

ZBYT OSTRE KRAWĘDZIE ZĘBÓW
1) Objawy: niechęć do jedzenia, ślinotok, bolesność skóry policzków, rzucanie głową w czasie jedzenia.
2) Przyczyny: nieprawidłowy zgryz, nieprawidłowo ścierające się powierzchnie zębów.
3) Postępowanie: BEZWZGLĘDNIE WEZWAĆ LEKARZA WETERYNARII.

UKĄSZENIA PRZEZ OWADY
1) Przyczyny: ugryzienia, ukąszenia przez owady.
2) Objawy: miejscowy obrzęk, bolesność.
3) Postepowanie: przemyć miejsce ukąszenia zimną wodą, przykładać zimne okłady, rozwijający się obrzęk lub duża ich liczba wymaga BEZWZGLĘDNEGO WEZWANIA LEKARZA WETERYNARII.

ZADŁAWIENIE
1) Objawy: z obu nozdrzy uchodzi ślina z kawałkami pożywienia, koń zaczyna się dusić, dławić, rzuca głową, podnosi ją i opuszcza, wyciąga do przodu. Nie je nie pije, blokada przełyku może być widoczna po lewej dolnej stronie szyi w postaci uwypuklenia.
2) Przyczyny: niewłaściwie rozdrobnione składniki pożywienia: marchew, jabłka, buraki, ziemniaki.
3) Postępowianie: BEZWZGLĘDNIE WEZWAĆ LEKARZA WETERYNARII!: nie zmuszać do jedzenia, głowę konia trzymać nisko, by pożywienie nie doszło do tchawicy, NIE MASOWAĆ PRZEŁYKU, po udrożnieniu przełyku przez lekarza należy podawać tylko delikatna paszę.

ZATRUCIA
1) Objawy: niepokój, zakłócenie równowagi ciała, objawy kolki, biegunka, duszności, apatia. Jeśli trucizna zaatakowała układ nerwowy koń szaleńczo biega nie zważając na przeszkody co może doprowadzić do poważnych kontuzji - zachowuje się jak pod wpływem obłędnego strachu.
2) Przyczyny: trujące rośliny, chemikalia, spleśniała pasza, zakażone produkty w pożywieniu.
3) Postępowanie: BEZWZGLĘDNIE WEZWAĆ LEKARA WETERYNARII! Do czasu przyjazdu lekarza: podawać wyłącznie wodę.

KOLKA (MOŻYSKO)
1) Objawy: pokładanie się, tarzanie się, pocenie, niemrawe oglądanie się na boki, niepokój, przyspieszony puls do 100 uderzeń / minutę.
2) Przyczyny: zepsuta, spleśniała pasza, zmiana diety, np. dużo owoców i chleba, brak ruchu, - stres, wrażliwość na pogodę, nagłe oziębienie ciała.
3) Postepowanie: BEZWZGLĘDNIE WEZWAĆ LEKARZA WETERYNARII! Do czasu przyjazdu lekarza: zmierzyć temperaturę, wstrzymać karmienie, ostrożnie oprowadzać, jeśli puls przekracza 60 uderzeń / minutę, nie zmuszać do ruchu, jeśli się poci, nakryć derką, jeśli chce się tarzać, pozwolić na to, ale w dużej hali. Po przybyciu lekarza dokładnie poinformować o objawach i podać wskaźniki PAT= puls+oddech+temperatura.

TĘŻEC
1) Objawy: kon stoi w nienaturalnej pozycji, podobnej do klaczy w rui, sztywny w rozkroku z napięta szyją i podniesionym ogonem. Silnie reaguje na światło - drgawki, konwulsje. Widać wypadanie trzeciej powieki, wydęte chrapy, ślinotok. Nie przyjmuje jedzenia i picia.
2) Przyczyny: obecność w organizmie bakterii tężcowych, które wnikają do krwioobiegu poprzez otarte kłute zanieczyszczone rany.
3) Postepowanie: BEZWZGLĘDNIE WEWAĆ LEKARZA WETERYNARII!: wprowadzić konia do ciemnej stajni, wykluczyć hałas, uniemożliwić gwałtowny ruch, odizolować od innych koni, zabezpieczyć ranę jałowym opatrunkiem.

UDAR SŁONECZNY LUB CIEPLNY
1) Objawy: niepewny, chwiejny chód, zataczanie się, przyspieszony oddech i tętno, nadmierne pocenie się, wzrastająca temp. ciała nawet do 42 oC.
2) Przyczyny: wysoka temp. powietrza, duchota, nadmierny stres, wysiłek, zbyt długie, przebywanie na słońcu, brak dostatecznej ilości wody, przegrzana stajnia, wysoka temp. podczas transportu, UPAŁ stanowi zagrożenie dla życia koni.
3) Postepowanie: BEZWZGLĘDNIE WEZWAĆ LEKARZA WETERYNARII: wprowadzić konia do zacienionego, przewiewnego miejsca, stosować okłady na potylicę z zimnej wody lub lodu, rozszerzyć okłady na pozostałe części ciała, kiedy zwierzę zacznie dochodzić do siebie, podawać letnią wodę do picia.

PROBLEMY Z FUNKCJONOWANIEM KRĘGOSŁUPA
1) Objawy: po rozpoczęciu jazdy i nabraniu tempa - widać niesprawność tylnej kończyny lub obu tylnych kończyn. Problemy z zakładaniem siodła. Reakcje: pocenie się, drżenie mięśnie
Zachowanie: pobudzenie, niepodporządkowanie się poleceniom, przy poważnej kontuzji - niemożność poruszania się.
2) Przyczyny: długotrwały bezruch (stanie w boksie), przebyte kontuzje pleców, niewłaściwe użytkowanie konia pod siodłem lub wady budowy.
3) Postępowanie: BEZWZGLĘDNIE WEZWAĆ LEKARZA WETERYNARII, zawieść konia do lecznicy lub sprowadzić pomoc do stajni. Do czasu przyjazdu lekarza: trzymać konia w cieple, starać się konia uspokoić.

OTARCIA KŁĘBU
1) Objawy: bolesność, obrzęk miejscowy niekiedy połączony z raną. Koń broni się przed siodłaniem.
2) Przyczyny: zbyt luźny popręg, niewłaściwe siodło (także uszkodzone), ciało obce (włosy z grzywy) pod przednim łękiem siodła.
3) Postępowanie: nie siodłać konia 7-10 dni, zraniony kłąb odkażać, obrzęk chłodzić okładami.

DROBNE RANY I SKALECZNIA
1) Objawy:
2) Przyczyny: skaleczenia na wybiegu, pastwisku, czasem również w boksie, upadek na ogrodzenie.
3) Postepowanie: rany powstałe w wyniku otarcia zmyć silnym strumieniem wody lub aseptycznym środkiem, obce ciała usunąć pęsetą, na ranę zastosować wodę utlenioną, jodynę, gencjanę lub inny środek odkażający i zrobić jałowy opatrunek.

SILNIE KRWAWIĄCE RANY
1)Objawy: jasnoczerwona, pulsująca krew wypływająca pod dużym ciśnieniem wskazuje na uszkodzenie tętnicy. Ciemnoczerwona krew, która płynie nieprzerwanie wskazuje na uszkodzenie żyły.
2) Przyczyny: uderzenia, upadki, ugryzienia, skaleczenia
3) Postępowanie:
SPOSÓB ZAŁOŻENIA OPATRUNKU UCISKOWEGO:
- na ranę nałożyć jałowy kompres, na to warstwę opatrunku, na wierzch nałożyć poduszkę uciskową, tak aby zablokować krwawiącą ranę, jeśli rana ciągle krwawi nałożyć jeszcze jeden opatrunek uciskowy - przy ranach głowy, szyi lub tułowia tamujemy krwawienie czystym ręcznikiem lub gołą dłonią, gdy stan zwierzęcia się pogarsza BEZWZGLĘDNIE WEZWAĆ LEKARZA WETERYNARII!

OCHWAT KOPYTA
1) Objawy: nietypowy sposób poruszania się z wyciągniętymi mocno do przodu przednimi nogami, chód chwiejny, niepewny. Pocenie się, dreszcze, wzrost temp. ciała, podwyższona ciepłota kopyt, utrudnione oddychanie.
2) Przyczyny: zapalenie tworzywa kopytowego w wyniku; * przekarmienia paszą z wysoką zawartością fruktozy ( cukru owocowego) lub białka, zatrucia, przebyte kolki, przeciążenia / przemęczenia podczas pracy na zbyt twardym podłożu, w przypadku klaczy poronienie lub ciężki poród.
3) Postępowanie: BEZWZGLĘDNIE WEZWAC LEAKRZA WETERYNARII! Do czasu przyjazdu lekarza: chłodzić kopyto okładami, trzymaniem w pojemniku z wodą lub w bieżącej wodzie (potoku), trzymać konia w świeżo zaścielonym boksie, nie zmuszać do ruchu.

KULAWIZNY
1) Objawy: nieczysty, nierytmiczny, nieregularny krok. Gwałtowne ruchy głowy w kierunku zdrowej nogi.
2) przyczyny: urazy mechaniczne kończyn, uszkodzenia ścięgien, stawów, zapalenie pochewki ścięgien, złamania kości, ropień kopyta, zagwożdżenie kopyta, przesilenie
3) Postepowanie: BEZWZGLĘDNIE ZANIECHAĆ JAZDY KONNEJ! Obejrzeć dokładnie kopyto, jeśli utykanie jest nieznaczne, stosować zimne okłady na chory odcinek kończyny, jeśli utykanie jest znaczne - BEZWZGLĘDNIE WEZWAĆ LEKARZA WETERYNARII.

ZŁAMANIA KOŃCZYN
1) Objawy: wyraźna kulawizna lub niemożność obarczania kończyn, obrzęki na nodze, w zachowaniu - depresja, przy otwartym złamaniu krwotok i widoczne części kostne.
2) Przyczyny: uderzenia, upadki, urazy mechaniczne, przeciążenia pracą, gwałtowne nerwowe reakcje, np. w stosunku do innych koni na pastwisku
3) Postepowanie: BEZWZGLĘDNIE WEZWAĆ LEKARZA WETERYNARII! Maksymalnie ograniczyć ruch konia, uspokoić konia, w przypadku otwartego złamania: zabezpieczyć ranę jałowym opatrunkiem, złamane miejsce otulić watą, owinąć elastycznym bandażem, starać się, unieruchomić kończynę np. szyną, wzmocnić opatrunek taśma klejącą, końcówki szyny zabezpieczyć watą.