Podział koni na typy konstytucyjne

Zdrowy koń - jest przeważnie dobrze zbudowany (bez zmian krzywicznych), ma dobry apetyt i właściwie reaguje na bodźce zewnętrzne. Charakteryzuje się prawidłową postawą, płodnością (klacze) i plennością (ogiery).

Wydelikacone o drobnej kości, nadmiernie delikatnej skórze z bardzo rzadkim owłosieniem przedstawiają małą wartość, gdyż są bardzo wrażliwe na wpływy zewnętrzne i szybko stają się niezdolne do pracy.

Temperament - wrażliwość układu nerwowego na bodźce zewnętrzne

Zwierzęta o temperamencie żywym reagują na podniety szybko i energicznie, cechuje je szybka przemiana materii, żwawe ruchy, wytrzymałość w pracy. Zbyt żywy temperament nie jest pożądany, gdyż objawia się dużą nerwowością, gwałtownym reagowaniem na podniety zewnętrzne nawet gdy nie są one bardzo silne ( np. araby - oo, angloaraby czystej krwi - xxoo ).

Zwierzęta o temperamencie flegmatycznym są mało pobudliwe, cechuje je mało intensywna przemiana materii, powolne i ociężałe ruchy ( np. zimnokrwiste - z ).

Konstytucja - zespół cech dziedziczonych i nabytych zwierzęcia, warunkujący sposób jego reagowania na czynniki środowiska pozwalający na rozwinięcie określonej produkcji

Podział koni na typy konstytucyjne oparty jest na zróżnicowaniu poszczególnych osobników pod względem intensywności przemiany materii; stwierdzono, że istnieje pewna zależność między typem konstytucyjnym a ilością rurek w tkance rogowej kopyta.

Porównanie tkanki rogowej kopyt klaczy należących do ras:

- arabskiej (oo) - konstytucja oddechowa, najwięcej rurek w tkance rogowej kopyta

- konika polskiego (kp) - konstytucja mięśniowa, średnia ilość rurek w tkance rogowej kopyta

- konia belgijskiego - konstytucja trawienna, najmniejsza ilość rurek w tkance rogowej kopyta

Wynika z tego inna wielkość komórek i związana z tym zbitość tkanki rogowej u przedstawicieli różnych typów konstytucyjnych.


W hodowli koni bardzo dużą uwagę przy ocenie konstytucji zwraca się na kościec:

- silny - mocna konstytucja

- mało zwięzły - konstytucja ordynarna

- zgrabny, dość silny - konstytucja szlachetna

- szczególnie delikatny - konstytucja wątła

- kości gąbczaste i porowate - konstytucja limfatyczna

Oceny tkanki kostnej koni dokonuję się na podstawie pomiarów i oględzin nadpęcia.

Najważniejszymi cechami, od których zależy wartość użytkowa konia są zdrowie i konstytucja. Zdrowy koń jest przeważnie prawidłowo zbudowany i dobrze wykorzystuje pasze. Budowa kończyn koni umożliwia pokonywanie dużych odległości zarówno pod jeźdźcem jak i w zaprzęgu, stosunkowo szybkimi chodami, a szybka przemiana materii zezwala na znaczne wyzwalanie energii i bardzo szybką regenerację sił.


Rodzaje konstytucji:

- sucha - duża przemiana materii, dzięki dużej pojemności płuc i znacznej sprawności układu krążenia oraz narządów wydalniczych; tkanka łączna (podskórna i międzymięśniowa) jest słabo rozwinięta, natomiast tkanka kostna mięśniowa i ścięgnista mają swoistą drobnokomórkową strukturę; charakterystyczna jest cienka skóra przez którą widać zarys mięśni i ścięgien, budowa ciała jest lekka ale zarazem silna, ten typ konstytucji jest właściwy dla konie szlachetnych, gorącokrwistych.

- limfatyczna - przeciwieństwo konstytucji suchej, powolna przemiana materii, silny rozwój tkanki łącznej pod skórą, między mięśniami i ścięgnami, struktura tkanek kostnej, mięśniowej i ścięgnistej jest wio komórkowa; skóra gruba i obficie owłosiona na dolnych częściach kończyn, charakterystyczna dla koni zimnokrwistych

- słaba - właściwa dla koni przerasowanym chowanym wyłącznie w pomieszczeniach, czasem świadczy o występującym zwyrodnieniu; przejawia się ona cienkim kośćcem i wątłym umięśnieniem, cienką skórą z przeważnie niedostatecznym owłosieniem grzywy i ogona, dyskwalifikuje konia zarówno użytkowego jak i hodowlanego

źródło: opracowania własne