Pokrój - cechy wpływające na wartość użytkową konia

Wartość użytkowa zwierząt polega głównie na zdolności wykonywania określonej pracy przydatnej dla człowieka. Wiele bardzo swoistych właściwości fizycznych i psychicznych sprawia, że konie są najbardziej ze wszystkich gatunków zwierząt domowych zdolne do jej wykonywania. Budowa ich kończyn np. umożliwia pokonywanie dużych odległości zarówno pod jeźdźcem jak i w zaprzęgu stosunkowo szybkimi chodami, a szybka przemiana materii zezwala na znaczne wyzwalanie energii i bardzo szybką regenerację sił.

Najważniejszymi cechami, od których zależy wartość użytkowa konia, są zdrowie i konstytucja; zdrowy jest przeważnie prawidłowo zbudowany i dobrze wykorzystuje paszę. U koni rozróżniamy konstytucję suchą i limfatyczną oraz mocną i słabą.

KONSTYTUCJĘ SUCHĄ charakteryzuje szybka przemiana materii dzięki dużej pojemności płuc i znacznej sprawności układu krążenia oraz narządów wydalniczych. Tkanka łączna, zarówno podskórna jak i międzymięśniowa, jest słabo rozwinięta, natomiast tkanki kostna, mięśniowa i ścięgnista mają swoistą drobnokomórkową i mocną strukturę. Do charakterystycznych cech pokrojowych koni o tej konstytucji należy: cienka skóra, przez którą widać zarys mięśni i ścięgien; budowa ciała jest lekka, ale zarazem silna. Ten typ konstytucji jest właściwy koniom szlachetnym, gorącokrwistym.

KONSTYTUCJA LIMFATYCZNA jest przeciwieństwem suchej. Charakteryzuje ją powolna przemiana materii, silny rozwój tkanki łącznej pod skórą, między mięśniami i ścięgnami. Struktura tkanek kostnej, mięśniowej i ścięgnistej jest wielokomórkowa. Skóra gruba z obfitym owłosieniem, szczególnie na dolnych częściach kończyn. Ten typ konstytucji cechuje konie zimnokrwiste i ich pochodne.

KONSTYTUCJA SŁABA jest właściwa koniom przerasowanym lub chowanym wyłącznie w pomieszczeniach; czasem świadczy o występującym zwyrodnieniu. Przejawia się cienkim kośćcem i wątłym umięśnieniem, cienką skórą, przeważnie z niedostatecznym owłosieniem grzywy i ogona. Konstytucja słaba dyskwalifikuje konia zarówno hodowlanego jak i użytkowego.

KONSTYTUCJA MOCNA jest przeciwieństwem słabej. Do głównych jej cech pokrojowych należy bardzo dobrze rozwinięty kościec i umięśnienie, duża pojemność klatki piersiowej, skóra gruba i obfite owłosienie ogona i grzywy.

Z typem konstytucyjnym w znacznej mierze związany jest TEMPERAMENT. Konie o konstytucji suchej obdarzone są najczęściej żywym temperamentem, natomiast limfatyczne - spokojnym, flegmatycznym.

Przy ocenie wartości użytkowej konia trzeba zwracać uwagę również na jego CHARAKTER. Mimo że jest on w pewnym stopniu związany z temperamentem, to jednak w głównej mierze zależy od metod postępowania z koniem, zwłaszcza z młodym, w którym można rozwinąć łagodność i zaufanie do człowieka bądź też agresywność i nadmierną pobudliwość nerwową.

Człowiek wywiera również bezpośredni i pośredni wpływ na budowę ciała konia, jest ona bowiem uzależniona od środowiska naturalnego i sztucznego. Zależnie od sposobu żywienia i pielęgnowania można uzyskać zwierzę dobrze wyrośnięte i harmonijnie zbudowane lub przeciwnie - drobne i cherlawe o małej wartości użytkowej. Oceniając budowę konia należy zawsze uwzględnić:
1) jego typ użytkowy
2) przynależność rasową
3) płeć
4) wiek, okres wzrostu i stopień rozwoju (odsadek, roczniak, dwulatek).

Ogólnie można stwierdzić, że przydatność konia jest tym większa, im bardziej jego budowa odpowiada wymaganemu typowi użytkowemu.