Serce konia - Choroby konia na serce

Zatrucia pokarmowe
Zatrucia łubinem. Przyczyną zatrucia jest skarmianie łubinu źle przygotowanego. Wszystkie odmiany łubinu (poza łubinem słodkim), a zwłaszcza łubin żółty, zawierają w łodygach i w nasionach składniki trujące.
Łubin odpowiednio odgoryczony tuż przed skarmianiem jest nieszkodliwy.
Objawy choroby. Po zjedzeniu na raz większej ilości nie odgoryczonego łubinu konie chorują, natomiast po skarmianiu go małymi dawkami — zatruwają się stopniowo.
Jeśli nastąpiło ostre zatrucie, konie przestają przyjmować pokarm już po upływie kilkunastu godzin od nakarmienia ich łubinem; stają się nerwowe i niespokojne; temperatura ciała dochodzi u nich do 40 C. Choroba trwa 3—4 dni; konie nie leczone padają.

W przewlekłej postaci zatrucia konie mają zmniejszony apetyt, są osłabione i w czasie pracy męczą się szybciej niż zwykle. Jednocześnie występuje u nich zażółcenie spojówek i błony śluzowej jamy ustnej (dziąseł). Czasem na skórze uszu i warg pojawia się wysypka. Jednocześnie występują zaburzenia w trawieniu, niekiedy biegunka z domieszką krwi w kale lub zaparcie.
Postępowanie. W razie lżejszego zatrucia można próbować konia leczyć samemu. W tym celu należy przede wszystkim zmienić paszę i wykluczyć z dawki pokarmowej wszystkie łubiny. W celu zobojętnienia trucizny znajdującej się w organizmie trzeba do wody do picia dodać kwasu solnego lub octu (2 łyżki stołowe na l wiadro wody, przy czym kwas należy wlewać łyżką drewnianą lub plastykową). Jeśli to nie pomoże lub w razie zatrucia cięższego, trzeba konia zaprowadzić do lecznicy. Warto pamiętać, że zatrucia pokarmowe należą do niebezpiecznych schorzeń i lekceważenie ich może się często zakończyć stratą zwierzęcia.
Zapobieganie. Jeśli karmimy konie łubinem gorzkim, należy go uprzednio moczyć przynajmniej przez dobę, zmieniając kilkakrotnie wodę. Poza tym łubin można poddać ługowaniu przez moczenie w ciągu 2 dni w roztworze sody żrącej (na 10 litrów wody bierze się 10 dkg sody). Łubinu słodkiego nie trzeba skarmiać w dużych ilościach, gdyż nigdy nie ma pewności, czy ziarno jest odmianowe czyste i nie pochodzi z roślin zapylonych przez rosnący w pobliżu łubin gorzki.
Zatrucia koniczyną i lucerną. Przyczyną choroby jest przebywanie zwierząt przez dłuższy czas na słońcu i równoczesne karmienie ich koniczyną czy lucerną. Poza tym zatruciu mogą ulec konie karmione wyłącznie dużymi ilościami koniczyny lub lucerny.
Objawy choroby. U chorych koni występuje zażółcenie błon śluzowych (żółtaczka) i porażenie (paraliż) tylnych nóg. Konie są niespokojne, ocierają się o otaczające przedmioty wskutek swędzenia skóry spowodowanego wysypką, która powstaje na skórze pokrytej białym włosem, a więc u koni maści siwej i srokatej, a u koni innej maści na białych pęcinach, łysinach i chrapach. Niekiedy zatruciu mogą towarzyszyć bóle morzyskowe. Chory koń ogląda się na boki, pokłada się i tarza po ziemi.
Postępowanie. Należy przede wszystkim zaniechać dalszego skarmiania koniczyny i lucerny, a po wyzdrowieniu zwierzęcia ograniczyć ich dawki. Chorego konia przeprowadza się do pomieszczenia zaciemnionego i chłodnego. Skórę pokrytą wysypką należy obmywać czystą, zimną wodą z dodatkiem octu (l—2 łyżki stołowe octu na szklankę wody). Jeżeli przez 1—2 dni objawy zatrucia nie ustąpią, konia należy zaprowadzić do lecznicy, ponieważ dalsze leczenie może przeprowadzić tylko lekarz.
Zapobieganie. W bardzo słoneczne i upalne dni nie wypuszczać koni na koniczynę i lucernę. Koniom wrażliwym (siwym i srokatym) ograniczyć, zwłaszcza w lecie, dawki tych pasz.

Choroby serca u konia
Serce konia jest narządem działającym jak pompa ssąco-tłocząca. Dzięki nieustannej, rytmicznej pracy serca krew stale krąży po całym organizmie, odżywiając wszystkie tkanki i narządy. W czasie pracy wysiłek serca bardzo się zwiększa. Jeśli serce konia jest chore, koń staje się niezdolny do pracy.
Hodowcy sami nie potrafią rozróżnić poszczególnych chorób serca, powinni jednak wiedzieć, jakie są ich objawy. Bardzo ważne jest wczesne rozpoznanie i leczenie chorób serca, gdyż w przeciwnym razie stan zdrowia szybko pogarsza się i zwierzę albo pada, albo staje się niezdolne do pracy.
Objawy choroby. Jednym z pierwszych objawów osłabienia serca jest szybkie męczenie się konia. O silnym schorzeniu serca świadczy ogólne osłabienie, chwiejny chód, drżenie mięśni i bardzo wyraźna duszność (koń szybko oddycha). W następstwie niedostatecznej pracy serca tworzą .się miękkie, ciastowate i zimne obrzęki, najczęściej na podpiersiu, podbrzuszu i nogach.
Przyczyną chorób serca jest ciężka i długotrwała praca, szczególnie koni nie przyzwyczajonych do niej i nie dożywionych. Najczęstszą jednak przyczyną jest przedwczesne użycie do pracy koni młodych lub ozdrowieńców po przebyciu zołzów, zapalenia płuc, influenzy i innych chorób zakaźnych, przy których występuje wysoka gorączka, oraz po zatruciach morzyskach i porodach.
Postępowanie. Zwierzętom z objawami osłabienia serca należy zapewnić spokój, zwolnić je od pracy oraz żywić paszą lekko straw- na (zielona trawa, słodkie, wcześnie zebrane siano łąkowe, marchew, pójło z otrąb pszennych).
W razie stwierdzenia groźnych objawów choroby, jak szybkie oddychanie w spoczynku, zasinienie spojówek, podniesienie się temperatury ciała — należy natychmiast wezwać lekarza.
Poza tym należy pamiętać, że wszystkie choroby serca są trudne do leczenia, które trwa długo i może być prowadzone tylko przez lekarza.
Zapobieganie. Chorobom serca zapobiega się przede wszystkim przez odpowiednie użytkowanie konia w pracy; pracę należy równomiernie rozłożyć i nie przeciążać go ponad siły.
Koni chorych nie można używać do pracy, a ozdrowieńców trzeba przyzwyczajać do niej stopniowo.

Choroby narządów oddechowych
Katar nosa
Katar nosa jest to zapalenie błony śluzowej wyściełającej jamę nosową. Najczęściej przyczyną jest przeziębienie, czasem podrażnienie błony śluzowej wskutek wdychania drażniących środków chemicznych, na przykład chloru podczas odkażania stajni, oraz przebywania w dusznych, źle przewietrzanych stajniach. Zapalenie to może występować przy groźnych chorobach zaraźliwych, jak zołzy czy nosacizna, a niekiedy występuje przy zapaleniu oskrzeli i płuc.
Objawy choroby. Katar nosa objawia się początkowo parskaniem, ocieraniem nosa o żłób i pojawieniem :się wypływu z "nozdrzy. Wyciek początkowo jest przezroczysty (surowiczy), później staje się mętny, śłuzowo-ropny. Błona śluzowa jamy nosowej jest zaczerwieniona i obrzękła.
Ostry katar nosa kończy się zazwyczaj wyzdrowieniem konia po 6—10 dniach. Katar przewlekły, przy którym występują wrzody na przegrodzie nosowej i powiększają się węzły chłonne podżuchwowe, budzi podejrzenie nosacizny, choroby zaraźliwej, bardzo groźnej dla koni i ludzi. W takim wypadku należy niezwłocznie udać się z chorym koniem do lecznicy.
Postępowanie. Nieżyt nosa najczęściej przechodzi sam po usunięciu przyczyny schorzenia i po postawieniu konia w suchym, ciepłym pomieszczeniu dobrze wietrzonym. Poza tym w celach leczniczych można przemywać jamę nosową gruszką lub cienką rurką gumową: roztworem kwasu borowego (2 łyżki stołowe na l litr wody), roztworem taniny (l łyżeczka ,na l litr wody) lub jasnoróżowofioletowym roztworem nadmanganianu potasowego (kilka kryształków na l litr wody). W celu rozrzedzenia wycieku z nosa stosuje się inhalacje (na 1/2 wiadra wrzącej wody l łyżkę stołową kreoliny lub łyżeczkę deserową terpentyny). Sposób wykonywania zabiegu został dokładnie opisany na str. 179.
Jeśli wszystkie te zabiegi nie pomogą, chorego konia najlepiej zaprowadzić do lecznicy.
Zapobieganie. Zapobieganie zapaleniu nosa polega głównie na chronieniu konia przed przeziębieniami. W tym celu należy przestrzegać następujących zasad:
l) trzymać konia w stajni suchej, widnej, czystej, nie za ciepłej i dobrze przewietrzanej;
2) jeśli koń jest po pracy mokry od deszczu lub spocony — wytrzeć go do sucha wiechciami ze słomy i okryć derką;
3) w czasie przerw w pracy zgrzanego konia przykryć derką, szczególnie gdy jest wiatr lub zimno;
4) koniowi zgrzanemu nie dawać zimnej wody do picia;
5) w dni wolne od pracy zapewnić dużo ruchu na wybiegu i pastwisku.
Zapalenie oskrzeli
Zapalenie (nieżyt) oskrzeli jest to zapalenie błony śluzowej oskrzeli, popularnie zwane przeziębieniem. Przyczyny zapalenia oskrzeli są takie same jak kataru nosa. Ponadto zapalenie oskrzeli występuje przy wielu chorobach zakaźnych i pasożytniczych. Często przyczyną zapalenia oskrzeli jest przebywanie koni na zimnym deszczu, przeciągach, w zimnych i wilgotnych pomieszczeniach lub zbyt ciepłych i dusznych stajniach. Niekiedy przyczyną schorzenia mogą być zarazki, wywołujące zapalenie płuc. Wdychanie przez konia powietrza silnie zakurzonego oraz zawierającego żrące gazy, jak amoniak, chlor, może również wywołać zapalenie oskrzeli.
Po zachłyśnięciu się lekarstwem wskutek nieprawidłowego wlewania może nastąpić zapalenie oskrzeli, a potem płuc.
Objawy c h o r o b y. Na początku choroby zjawia się bolesny i gwałtowny kaszel; koń oddycha szybko. Temperatura ciała jest podwyższona do 40 C i więcej. Często z nosa wycieka surowiczy (przezroczysty) lub śluzowo-ropny (mętny, ciągnący się) płyn. Chory koń jest osowiały i je niechętnie.
Po kilku dniach gorączka spada, a suchy i bolesny kaszel staje się „wilgotniejszy" i występuje rzadziej. Wyciek z nosa zmniejsza się i jest rzadszy, a oddech stopniowo staje się spokojniejszy. Przykładając ucho do klatki piersiowej słyszy się wyraźne rzężenie i głośne szmery.
Przy lekkim stanie zapalenia oskrzeli koń zdrowieje w ciągu l—2 tygodni. Czasem choroba l towarzyszący jej kaszel trwa dłużej. Przy dużym nasileniu choroby zapalenie może przerzucić się na płuca (zapalenie płuc). P o s t ę p o w a n ie. Chorego konia umieszcza się w ciepłej, suchej, dobrze przewietrzanej stajni i karmi paszami łatwo strawnymi, jak marchew, dobre siano łąkowe, niewiele owsa, otręby pszenne zwilżone wodą. Woda do pojenia powinna być odstała lub lekko podgrzana do temperatury pomieszczenia. Klatkę piersiową konia smaru j e się (wciera) terpentyną zmieszaną pól na pół z olejem albo spirytusem kamforowym i nakrywa się konia derką. Koń powinien bezwzględnie w czasie choroby stać w ciepłej, ale nie dusznej stajni. Temperatura w stajni nie może być niższa niż 16—18 C.
Jeśli choroba mię ustępuje, należy wezwać lekarza. Chorego konia należy zwolnić od pracy aż do czasu zupełnego wyzdrowienia; w przeciwnym razie do zapalenia oskrzeli może dołączyć się zapalenie płuc.
Zapobieganie. Takie samo jak zapobieganie opisane przy katarze nosa.
Zapalenie płuc
Zapalenie płuc jest jedną z cięższych chorób koni, występujących przeważnie po przeziębieniach oraz przebytych chorobach zakaźnych, jak zaraza piersiowa, zołzy, grypa oraz influenza.
Zapalenie płuc często też wywołuje sam hodowca, wlewając koniowi butelką lekarstwa przez nozdrza, nieumiejętnie naśladując lekarza, który wlewa lekarstwo przez nos, ale za pomocą specjalnego węża gumowego, zwanego sondą nosowo-przełykową.