Wdzięk, szyk, elegancja-ujeżdżenie

UJEŻDŻENIE
Wdzięk,szyk i elegancja- tak można nazwać dyscyplinę jeździecką- ujeżdżenie. Jest drugą po skokach dyscyplina jeździecką mającą dużą oglądalność.
Ujeżdżenie, olimpijska dyscyplina sportowa oznaczona jako dział A. Wspierana przez Międzynarodową Federacją Jeździecką. Ta konkurencja wymaga od konia dobrego ruchu i charakteru, a od zawodnika oprócz umiejętności jeździeckich - wiele cierpliwości, wytrwałości i ogromnego wyczucia psychiki konia. Polega na wydobyciu z konia i zaprezentowaniu jego wrodzonych talentów ruchowych. Jego istotą jest harmonijny rozwój naturalnych możliwości i zdolności konia i doprowadzenie do pełnej kontroli jeźdźca nad koniem, opartej na partnerstwie i współpracy, ujeżdżenie bowiem oznacza szkolenie koni w sposób systematyczny i stopniowy. Koń powinien pozwolić jeźdźcowi wygodnie siedzieć, reagując posłusznie i z zaufaniem na pomoce pozostając całkowicie wyprostowany w ruchu po liniach prostych i odpowiednio wygięty przy jeździe po łukach. Powinien sprawiać wrażenie, że wykonuje stawiane mu zadania z własnej woli.
Do ujeżdżenia wykorzystuje się prawie wszytkie rasy gorącokrwiste

Dobrze ujeżdżony koń chętnie idzie do przodu, jego ruchy są energiczne i elastyczne, posłusznie wykonuje polecenia jeźdźca. Ma to być obraz elegancji i zwinności, płynności ruchów i energii, równowagi i spokoju oraz wzajemnego zrozumienia.

Kobiety współzawodniczą z mężczyznami.

Znajomość podstaw ujeżdżenia u jeźdźców jest jednocześnie niezbędnym warunkiem osiągania dobrych wyników w dyscyplinie skoków, czy WKKW.

HISTORIA
Prawdopodobnie tradycje ujeżdżeniowe wywodzą się już ze Starożytności. W XVI wieku powstała klasyczna szkoła jazdy, w której najpierw szkolono konia "z ziemi" przy pomocy długich wodzy. W XIX wieku popularność zyskało ujeżdżenie, na którego kształtowanie wpływ mieli jeźdźcy z Hiszpańskiej Szkoły Jazdy w Wiedniu oraz Cadre Noir we Francji. Efektem pracy ujeżdżeniowej winno być uzyskanie konia przyjemnego do jazdy, pełnego zaufania, posłusznego, rozluźnionego, łatwo spełniającego wymagania wytrawnego jeźdźca i w odpowiednim stopniu wygimnastykowanego.

Pierwsze zawody zorganizowano w 1873 roku w Bratysławie w celu utrwalenia schematu klasycznego jeździectwa i przedstawienia najważniejszych celów treningu młodego konia wierzchowego. Od 1963 roku rozgrywane są Mistrzostwa Europy, a od 1966 – Mistrzostwa Świata.

Dyscyplina ujeżdżenia, jako jedyna dyscyplina jeździecka, od roku 1996 stanowi część igrzysk paraolimpijskich. Od roku 2006 dyscyplina ujeżdżenia dla osób niepełnosprawnych jest także regulowana przez FEI, która jest jedyną międzynarodową federacją nadzorującą obie odmiany konkurencji. Organizowane są zawody krajowe i międzynarodowe. W XX wieku zostały wprowadzone programy z dozwoloną muzyką (Kur).

OCENIANIE
We wszystkich rodzajach konkursów oceny uzyskane przez parę zawodnik – koń są sumowane i przeliczane na procenty w ten sposób, że sto procent stanowiłoby uzyskanie dziesięciu punktów za każdy ruch. Za pomyłki w wykonywaniu programu są ujemnie punkty karne, trzecia jest równoznaczna z eliminacją. Oceniają sędziowie siedzący w budkach sędziowskich, gdzie mają tabele z rozpisanymi ruchami. W budce sędziowskiej jest od trzech do pięciu sędziów. Ilość sędziów zależy od stopnia trudności zawodów.
Dodatkowo ocenie ogólnej za całość przejazdu każdego konia podlegają:
-chody (swoboda i regularność)
-impuls (dążność do ruchu naprzód, elastyczność kroków, rozluźnienie grzbietu, zaangażowanie zadu)
-posłuszeństwo (uwaga i zaufanie, harmonia, lekkość i łatwość wykonania, przyjęcie kiełzna i lekkość -przodu)
-postawa i dosiad jeźdźca
-poprawność i skuteczność użycia pomocy

Wyjątkiem są konkursy KUR, czyli program dowolny z podkładem muzycznym wybranym przez zawodnika. W tych konkursach wykonać należy figury objęte programem ze względu na stopień trudności, natomiast ich połączenie, ilość powtórzeń elementów i zgranie całości z muzyką zależą od zawodnika. Dodatkowo jest tu oceniane min. wykorzystanie placu, stopień trudności i podjęte ryzyko oraz właśnie dobór muzyki i choreografia.

JEŹDZIEC I KOŃ
Strój zawodnika i rząd konia są ściśle określone w przepisach jeździeckich.
Składa się obowiązkowo z: czarnego lub granatowego fraka (na zawodach regionalnych i do klasy CC może to być marynarka), cylindra, białych lub kremowych bryczesów, plastronu lub krawata, rękawiczek, długich czarnych butów i ostróg. Ochronne nakrycie głowy (kask) jest dozwolone we wszystkich klasach i obowiązkowe dla juniorów. Jeźdźcy uprawnieni do noszenia munduru mogą w nim występować na zawodach, zamiast ukłonu obowiązuje wówczas salutowanie. W niższych klasach wymagane jest kiełznanie wędzidłowe, w wyższych – munsztukowe. Obowiązuje siodło ujeżdżeniowe, czyli o wydłużonych tybinkach, do jazdy na długich puśliskach. Używanie bata (tylko ujeżdżeniowego – do 120 cm dla koni i 100 cm dla kuców) jest dozwolone jedynie na zawodach krajowych. Nie dopuszcza się stosowania wytoków, napierśników i innych środków pomocniczych, nawet ochraniaczy nóg końskich czy bandaży. Koń musi być zadabany i czysty, a jego grzywa zapleciona

OPIS ZAWODÓW
Zawody odbywają sie na trawiastym lub piaczystym prostokącie "czworoboku" o wymiarach 60x40m
Czworobok jest ogrodzony i oznaczony 12 literami w danym miejscu.
Wyróżniamy następujące klasy:
-L
-P
-C
-CC
-CS
-Grand Prix
-Grand Prix Special
-Grand Prix Kur
W każdej klasie jest kilkanaście programów, gdzie znajduję sie zapisy wszystkich ruchów która każda para ma wykonać.
We wszystkich klasach, jeździec i koń prezentują figury i chody (zebrane, robocze, pośrednie, wyciągnięte): stęp, kłus i galop, płynne przejścia pomiędzy chodami oraz zmiany tempa. W zależności od poziomu trudności konkursu, obecne są też inne elementy programu, np. ciąg, lotna zmiana nogi (co cztery/trzy/dwie/jedno foule), pasaż, piaff, piruet. "Wszystkie ruchy konia winny być wykonane przy użyciu niewidocznych pomocy i bez widocznego wysiłku ze strony zawodnika.
Po wjeździe na czworobok, zawodnika obowiązuje ukłon


OMÓWIENIE PROGRAMU-co znajduje sie w programach

Stęp jest chodem krocznym, czterotaktowym, w którym koń nie traci nigdy oparcia kończyn o podłoże. Można go podzielić ze względu na tempo, długość wykroku i kształt sylwetki konia, podobnie jak kłus i galop (zebrany, roboczy, pośredni, wyciągnięty, stęp również swobodny).

Kłus jest z kolei chodem dwutaktowym, wykonywanym "skokowo" na przekątnych parach nóg.

Galop jest trzytaktowy, każdy "skok" (wszystkie trzy takty) to foule; w galopie z lewej nogi kolejność stawiania kończyn na ziemi jest następująca: prawa tylna – lewa tylna z prawą przednia – lewa przednia. Występujący w programach kontrgalop jest - najprościej mówiąc - zamierzonym galopem ze złej nogi, np. w prawo z lewej nogi.

Łopatka do wewnątrz jest ćwiczeniem odbywającym się na trzech śladach, ślad wewnętrznej tylnej nogi pokrywa zewnętrzną przednią, koń jest lekko wygięty w kierunku wewnętrznej łydki.

Trawers inaczej zad do wewnątrz, jest ruchem na dwóch śladach, z których jeden zostawiają przednie, drugi zadnie kończyny, a zad zwrócony jest do środka placu.

Renwers – zad na zewnątrz – jest przeciwieństwem trawersu.

Ciąg jest ruchem do przodu i w bok, od trawersu różni się tym, że zamiast równolegle do ściany jest wykonywany na przekątnej, widać wyraźne krzyżowanie się nóg konia.

Pasaż jest formą utrzymanego w tzw. kadencji, wyniosłego kłusa, skierowanego bardziej ku górze, niż do przodu, przy mocnym zaangażowaniu zadu, pełen elastyczności i wdzięku.

Piaff przypomina pasaż wykonywany w miejscu, wymaga idealnego zgrania pomocy napędzających i zatrzymujących, element niezwykle trudny i efektowny.

Piruet jest zwrotem na zadzie wykonanym bez zmiany chodu konia, wokół wewnętrznej tylnej nogi.